O turismo —residencial, estacional e experiencial— é hoxe un axente de deseño territorial que produce morfoloxías, economías e conflitos de uso. No contexto do Arco Atlántico, o desenvolvemento do turismo costeiro e azul intensificou fenómenos como o turismo excesivo, a xentrificación azul, a privatización de accesos ao mar e a artificialización de praias e frontes marítimos, alterando tanto os equilibrios ecolóxicos como as dinámicas sociais e culturais.

Ao mesmo tempo, xorden experiencias alternativas de turismo náutico mariñeiro, como a pesca-turismo, o turismo mariñeiro, os portos vivos, os roteiros marítimos culturais e as actividades vinculadas ao patrimonio marítimo pesqueiro, que expoñen modelos de menor impacto, maior arraigamento territorial e potencial para reforzar as economías locais desde lóxicas de sustentabilidade, identidade e ben común. A análise comparada de casos de éxito resulta clave para identificar as condicións, os límites e as posibilidades destes enfoques.

Proponse abordar o litoral como unha paisaxe cultural complexo configurado historicamente pola interacción de dinámicas sociais, económicas e ecolóxicas e, na actualidade, sometido a presións cruzadas. Neste contexto, o turismo actúa como unha auténtica tecnoloxía de proxecto territorial que se materializa en infraestruturas e dispositivos espaciais (paseos marítimos, portos deportivos, segundas residencias, operacións de rexeneración urbana ou rehabilitacións escenográficas da fronte litoral), e que reconfiguran tanto as ecoloxías sociais locais como a morfoloxía física da costa, alterando os usos, os significados e os equilibrios preexistentes.

Desde esta perspectiva, xorden preguntas crave: como avaliar, planificar e proxectar o turismo no litoral a partir de criterios integrados de capacidade de carga, xustiza costeira, equidade territorial e resiliencia climática?, que modelos alternativos emerxen cando as economías azuis?, que casos de éxito permiten identificar modelos alternativos de turismo náutico-pesqueiro capaces de compatibilizar a actividade turística, o mantemento das economías locais vinculadas ao mar e a preservación do patrimonio marítimo-pesqueiro?